İBS NEDENLERİ?
İBS (İrritabl / hassas bağırsak sendromu) her geçen gün yaygınlaşan bir sorun. İBS nin
üç temel nedeni olabilir:
1. ▪ Gluten intoleransı (Çölyak olmayan gluten hassasiyeti)
2. ▪ Fodmap intoleransı
3. Histamin intoleransı
Bunlardan en yaygın olanı gluten intoleransı. Glutensiz beslenmeyle IBS
semptomlarında önemli ölçüde rahatlama sağlanıyor. Ancak semptomlar tamamen
iyileşmezse fodmap ve histamin intoleransları akla gelebilir. Histamin vücudun önemli
sistemleri olan bağışıklık, sindirim ve nörolojik sistemlerinde rol oynayan bir
kimyasal.
1. ▪️ Beyne mesajların iletilmesini sağlıyor yani bir nörotransmitter.
2. ▪️ Mide asidinin salgılanmasını tetikliyor ve sindirime yardımcı oluyor.
3. ▪️ İncinme veya alerjik bir reaksiyonda bağışıklık sisteminin bir ögesi olarak
salgılanıyor.
Vücut ihtiyacı olan tüm histamini kendi hücrelerinden alır ancak histamin bazı
yiyeceklerden de alınır. Çok fazla histamin üretildiğinde veya histamin
parçalanamadığında vücutta fazlalaşıyor. Bu da bazı sorunlara yol açıyor ve bu
duruma histamin intoleransı deniyor. Histamin intoleransı histamine hassasiyet demek
değil, çok fazla histamin üretildiğinin bir göstergesi.
Vücutta histamin ile birlikte onu parçalayan DAO (diamin oksidaz) enzimi de
üretiliyor. Bazı nedenlerle DAO seviyesi düşük olabilir. Bunun başlıca nedenleri DAO
üretimini veya işlevlerini engelleyen ilaçlar, geçirgen bağırsak sendromu veya
inflamatuar bağırsak hastalıkları, histaminden zengin yiyecekler, DAO üretimini
engelleyen veya histamin salgısını tetikleyen yiyecekler. SİBO gibi bakteri fazla
olması da histamin üretiminde aşırı artışa yol açıyor ve DAO bunu parçalamaya
yetmiyor.
YÜKSEK HİSTAMİN SEVİYELERİNE NE NEDEN OLUR?
Doğal olarak diamin oksidaz (DAO) enzimi ile birlikte histamin üretirsiniz. DAO,
yiyeceklerden aldığınız histaminin parçalanmasından sorumludur.
Bir DAO eksikliği geliştirirseniz ve histamini parçalayamıyorsanız, rahatsızlık
geliştirebilirsiniz.
DAO enzim seviyelerinin etkilenmesinin bazı nedenleri şunlardır:
1. DAO işlevlerini bloke eden veya üretimi engelleyen ilaçlar
2. Sızdıran bağırsak sendromu ve inflamatuar bağırsak hastalığı gibi gastrointestinal
bozukluklar
3. DAO enzimlerinin yanlış çalışmasına neden olan histamin açısından zengin gıdalar
4. DAO enzimlerini bloke eden veya histamin salınımını tetikleyen gıdalar
Bakteriyel aşırı büyüme, bir histamin intoleransı geliştirmeye katkıda bulunan başka
bir faktördür. Bakteriler, yiyecekler uygun şekilde sindirilmediğinde büyür ve aşırı
histamin üretimine neden olur. Normal DAO enzim seviyeleri, vücudunuzdaki artan
histamin seviyelerini parçalayarak reaksiyona neden olamaz.
Diyetle histamin seviyeleri kontrol edilir mi?
Kaçınılması gereken yiyecekler
Sağlıklı bir diyet orta düzeyde histamin içerir. Bununla birlikte, inflamatuar
reaksiyonları ve diğer olumsuz semptomları tetikleyebilen histamin içeriği yüksek
bazı gıdalar vardır.
Histamin açısından zengin besinler şunlardır:
1. alkol ve diğer fermente içecekler
2. yoğurt ve lahana turşusu gibi fermente gıdalar ve süt ürünleri
3. kurutulmuş meyveler
4. Avokado
5. patlıcan
6. ıspanak
7. işlenmiş veya füme etler
8. kabuklu deniz ürünleri
9. eski peynir
Ayrıca vücutta histamin salınımını tetikleyen bazı yiyecekler de vardır, örneğin:
1. alkol
2. muz
3. domates
4. buğday tohumu
5. Fasulyeler
6. papaya
7. çikolata
8. turunçgiller
9. fındık , özellikle ceviz , kaju fıstığı ve yer fıstığı
10. gıda boyaları ve diğer katkı maddeleri
DAO üretimini engelleyen gıdalar şunları içerir:
1. alkol
2. siyah çay
3. Mate cayi
4. yeşil çay
5. Enerji içecekleri
Yenecek yiyecekler
Histamin intoleransınız varsa, düşük histaminli yiyecekleri diyetinize dahil etmek
semptomları azaltmaya yardımcı olabilir. Histamin içermeyen diyet diye bir şey
yoktur.
Histamin içeriği düşük bazı yiyecekler şunlardır:
1. taze et ve taze yakalanmış balık
2. narenciye olmayan meyveler
3. yumurtalar
4. kinoa ve pirinç gibi glutensiz tahıllar
5. hindistan cevizi sütü gibi süt ikameleri ve badem sütü
6. domates, avokado, ıspanak ve patlıcan hariç taze sebzeler
7. zeytinyağı gibi yemeklik yağlar
Düşük histamin diyetinde kaçınılması gereken yiyecekler
Gıdalardaki histamin seviyelerini ölçmek zordur.
Bir parça çedar peyniri gibi aynı gıda ürününde bile histamin düzeyi, ne kadar süre
olgunlaştırıldığına, saklama süresine ve içinde herhangi bir katkı maddesi bulunup
bulunmadığına bağlı olarak önemli ölçüde değişebilir.
Genel olarak, fermente edilmiş gıdalar en yüksek histamin seviyesine sahiptir. Taze
işlenmemiş gıdalar en düşük seviyelere sahiptir.
Ayrıca bazı yiyeceklerin – histamin açısından zengin olmasalar da – hücrelerinizi
histamin salgılaması için tetikleyebileceğine dair bir teori var. Bunlar histamin
serbestleştiricileri olarak bilinir. Ancak bu teori bilimsel olarak kanıtlanmamıştır.
Aşağıdaki gıdalar daha yüksek seviyelerde histamin içerir:
1. peynir (özellikle yaşlı), yoğurt, ekşi krema, ayran ve kefir gibi fermente süt ürünleri
2. lahana turşusu ve kimchi gibi fermente sebzeler
3. turşu veya salamura sebzeler
4. kombu çayı
5. sosis, salam ve fermente jambon gibi işlenmiş veya fermente edilmiş etler
6. şarap, bira, alkol ve şampanya
7. tempeh, miso, soya sosu ve natto gibi fermente soya ürünleri
8. ekşi mayalı ekmek gibi fermente tahıllar
9. domates
10. patlıcan
11. ıspanak
12. sardalye ve ton balığı gibi dondurulmuş, tuzlanmış veya konserve balıklar
13. sirke